Khôi phục rừng cây bản địa thay thế cây keo bằng cây dổi và cây quế ngọc Thường Xuân

Trong khoảng 20 năm trở lại đây không chỉ  ở Thanh Hóa mà hầu hết các tỉnh có rừng của cả nước ta đều trồng cây keo ngắn ngày như giải pháp sinh kế cho người dân có rừng. Cây kéo chỉ cần 5 năm là có thể thu hoạch bán nguyên liệu mặc dù giá rẻ nhưng bà con nông dân sống ở rừng có ngay nguồn thu từ 60 đến 80 triệu đồng trên một ha đất rừng.

Tuy nhiên qua khảo sát của nhóm Dự án” Tăng cường năng lực chống chịu rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu cho cộng đồng người dân ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa” được hỗ trợ bởi Tổ chức bánh mì cho Thế giới – BftW, trên địa bàn 3 xã Dự án gồm: xã Xuân Thắng, Xuân Lộc và Luận Thành ( nay là xã Thắng Lộc và Luận Thành”. Kết quả khảo sát cho thấy rằng: Cây keo tuy ngắn ngày nhanh thu hoạch, nhưng đã tạo đất trống mất rừng tự nhiên và nguyên nhân gây xói mòn sạt lở đất trong mùa mưa lũ. Đặc biệt những năm gần đây thiên tai ngày càng khắc nghiệt mưa lũ và hạn hán với cường độ và tần suất ngày càng mạnh hơn, khốc liệt hơn. Người dân trồng keo cũng thấy rằng trồng cây keo độc canh dẫn đến sâu bệnh nhiều, cây chết nhiều năng suất thấp….thu hoạch không đáng là bao sau 5 năm, chủ yếu lấy công làm lãi.

Nhóm Dự án -BftW đã làm việc với chính quyền xã Thắng Lộc, Luận Thành và các thôn cũng như cộng đồng dân cư chủ yếu là đồng bào Thái và Mường đã thống nhất cần thay thế dần cây bản địa trên diện tích keo. Đến nay Dự án đã hỗ trợ gần 100.000 cây giống bản địa ( cây dổi và quế) trồng được 121 ha xen trong diên tích cây keo và đất trống.

Điển hìn có nhiều gia đình ở xã Thắng Lộc đã trồng xen trên diện tích keo như hộ gia đình bà Lục Thị Hoa ở Thôn Chiềng, trồng xen 2 ha và bà Vi Thị Chiến ở thôn Xem Đót trồng 1 ha cây bản địa là dổi.

Mặc dù thời gian cây bản địa lâu hơn nhưng có giá trị kinh tế cao trồng 1 ha dổi khai thác bền vững sau 15 đến 20 năm cho khoảng 250 đến 300 khối. Mỗi khối khoảng 4 triệu đồng, người dân sẽ được khoảng  1 tỷ đồng  đến 1,2 tỷ đồng. Trong khi keo 4 chu kỳ ( 20 năm ) chỉ thu được khoảng 240 triệu đến 320 triệu đồng. Dự án sẽ hướng dẫn bà con thu hoạch cây bản địa bền vững như thu hoạch quả dổi lấy hạt, thu hoạch dần 20 đến 30% tổng diện tích va trồng tiếp trên diện tích đã thu hoạch, như vậy trên đất rừng luôn có rừng cây bản địa đảm bảo môi trường sinh thái bền vững.

Ngoài giá trị kinh tế lấy gỗ, cây bản địa lâu dài sẽ cho giá trị hấp thụ các bon rừng tạo ra tín chỉ các bon cũng là nguồn thu lớn cho các hộ gia đình. Rừng không chỉ cho bản thân họ hôm nay và cho con cháu một màu xanh tương lai bền vững.

Nguyễn Viết Nghị