Home    Bảo vệ rừng, Biến đổi khí hậu và REDD+, Môi trường, Phi lợi nhuận, Rừng phòng hộ, Sinh kế, Thiên nhiên, Trồng rừng  Tăng cường khả năng chống chịu và thích ứng biến đổi khí hậu thông qua trồng và quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng

Tăng cường khả năng chống chịu và thích ứng biến đổi khí hậu thông qua trồng và quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng

 

Trung tâm nghiên cứu tài nguyên thiên nhiên và thích ứng biến đổi khí hậu ( CORENACCA) trực thuộc Liên hiệp các hội khoa học kĩ thuật tỉnh Thanh Hóa (TUSTA) đã được Chính phủ Đức tài trợ Dự án “Quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng để tăng cường khả năng chống chịu với rủi ro biến đổi khí hậu” thông qua Tổ chức Bánh mì cho Thế giới (BftW), Dự án hoạt động pha 1 trong 3 năm ( 2021-2024) tại các xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc và Nga Thủy, Nga Tân, huyện Nga Sơn.

Huyện Hậu Lộc và huyện Nga Sơn là hai huyện ven biển của tỉnh Thanh Hóa hiện có khoảng hơn 944,8 ha rừng ngập mặn tập trung chủ yếu tại xã Đa Lộc (Hậu Lộc), xã Nga Thủy và xã Nga Tân (Nga Sơn). Đây là các địa phương thuộc khu vực bãi ngang của tỉnh, kinh tế chưa phát triển, nhiều hộ gia đình thu nhập thấp còn nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu là canh tác nông nghiệp như chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng cây rau màu (Xã Đa Lộc), trồng cây cói (xã Nga Tân và xã Nga Thủy) và khai thác và nuôi trồng thủy sản. Rừng ngập mặn đã góp phần đáng kể giảm thiệt hại do các loại hình thiện tai (Bão, xâm nhập mặn, …) đối với cộng đồng dân cư 3 xã ven biển Đa Lộc, Nga Thủy và Nga Tân và 08 xã lân cận thuộc hai huyện Hậu Lộc và Nga Sơn, ngoài ra còn có khoảng 1.000 hộ gia đình ở các xã này có sinh kế phụ thuộc vào rừng ngập mặn như khai thác, nuôi trồng thủy sản, nuôi ong lấy mật, chăn nuôi thủy cầm,…

Trong những năm qua, nhiều chương trình, dự án trồng và phục hồi rừng ngập mặn kết hợp với hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng tại 3 xã Đa Lộc, Nga Thủy và Nga Tân đã được thực hiện tương đối hiệu quả, diện tích rừng ngập mặn được mở rộng, sinh kế của người dân được cải thiện. Tuy nhiên do những hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, mưa lớn, nước biển xâm nhập mặn,…vẫn gây thiệt hại cho hạ tầng, canh tác nông nghiệp, thủy sản và cuộc sống mưu sinh hàng ngày của cộng đồng, đặc biệt ảnh hưởng đáng kể đến các hộ gia đình nghèo, những hộ gia đình có nguồn thu nhập chủ yếu vào các nguồn lợi thủy sản từ rừng ngập mặn và từ sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, các mô hình sinh kế hỗ trợ cộng đồng chưa tạo ra sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế cao, chưa có tính ổn định và bền vững, chưa khai thác được tiềm năng từ rừng ngập mặn để phát triển dịch vụ môi trường rừng và sinh kế (như các mô hình nuôi ong lấy mật, nuôi vịt biển,…). Trong khí đó, công tác quản lý rừng ngập mặn hiện nay đang do chính quyền địa phương quản lý, mặc dù phương thức quản lý này khá hiệu quả, tuy nhiên sự tham gia của cộng đồng còn hạn chế sẽ tác động tiêu cực đến tính bền vững trong công tác quản lý bảo vệ rừng ngập mặn và phát triển các mô hình sinh kế tại các địa phương.

 

Được sự nhất trí của TUSTA, UBND huyện Hậu Lộc và UBND huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Trung tâm CORENACCA đã phối hợp với Phòng NN&PTNT hai huyện và UBND 3 xã Đa Lộc, Nga Thủy và Nga Tân khảo sát, đánh giá thực trạng, nhu cầu của cộng đồng và chính quyền địa phương để dự thảo đề xuất dự án gửi nhà tài trợ BftW. Dự án sẽ góp phần thực hiện nâng cao nhận thức về giá trị của rừng ngập mặn về chức năng phòng hộ, hấp thụ các bon,… và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý rừng ngập mặn, đa dạng mô hình sinh kế theo hướng thân thiện với môi trường, an toàn sinh học, tạo sản phẩm hàng hóa có giá trị cao, góp phần nâng cao thu nhập, tạo lập sinh kế bền vững cho người dân,bảo vệ và phát triển rừng ngày càng hiệu quả trên địa bàn 03 xã dự án.

Dự án sẽ thực hiện quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng và đo đếm các bon với diện tích là 950 ha. Dự án này sẽ góp phần quản lý rừng bền vững và tận dụng tiềm năng sẵn có để phát triển các mô hình sinh kế như nuôi ong lấy mật, trồng rau sạch, cói không hóa chất, nuôi vịt biển….nâng cao thu nhập cho cộng đồng dân cư ven biển.

Các vấn đề sẽ được giải quyết trong khuôn khổ dự án.

Rừng ngập mặn tại 03 xã dự án đang được chính quyền địa phương quản lý theo chức năng hành chính, chưa có quy định/cơ chế huy động sự tham gia của cộng đồng trong tiến trình quản lý rừng ngập mặn, do đó vai trò, trách nhiệm của người dân trong công tác quản lý rừng ngập mặn chưa được huy động và phát huy, người dân tham gia còn thụ động.

Nhân lực và năng lực của UBND các xã về quản lý bền vững rừng ngập mặn thiếu và hạn chế.

Người dân chưa: (i) được thông tin và cập nhật đầy đủ các quy định bảo vệ rừng (ii) nhận thức đầy đủ việc khai thác thủy sản tự nhiên trong rừng ngập mặn bền vững và (iii) nhận thức tầm quan trọng của rừng ngập mặn với biến đổi khí hậu (là bể chứa cacbon hiệu quả).

Còn nhiều diện tích rừng ngập mặn trồng thuần loài, nên chưa đa dạng hệ sinh thái rừng ngập mặn, chưa tạo ra rừng đa tầng tán làm tăng khả năng phòng hộ, tăng khả năng hấp thụ và bảo tồn các bon.

Hiện tại địa bàn  dự án của huyện Hậu Lộc và Nga Sơn  chưa có vườn ươm cây giống rừng ngập mặn, vườn ươm cộng đồng, cây giống trồng rừng ngập mặn được mua từ các địa phương khác, do đó giá thành cây giống cao, thiếu chủ động thực hiện kế hoạch trồng rừng (theo thủy triều), chất lượng cây giống vận chuyển từ địa phương khác đến giảm chất lượng so với cây giống tại chỗ.

Cộng đồng (đặc biệt học sinh) còn thiếu nhận thức, kiến thức về biến đổi khí hậu, các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và vai trò hấp thụ và bảo tồn các bon của rừng ngập mặn

Người dân (đặc biệt hộ nghèo) chưa tận dụng được tiềm năng lớn để phát triển sinh kế từ rừng ngập mặn như nuôi ong lấy mật, nuôi vịt biển. Nguyên nhân:

Người dân đang chăn nuôi tự phát, chưa biết hạch toán đầu tư, không có định hướng tạo ra sản phẩm hàng hóa chất lượng, ổn định.

Người dân thiếu nguồn lực tài chính đầu tư con giống, thiếu kỹ thuật chăn nuôi.

Giảm thiểu việc sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón hóa học trong trồng trọt (trồng rau màu và trồng cây cói) nhằm đảm bảo sản xuất theo hướng sinh thái bền vững.

 

Ngày 10 tháng 12 năm 2021, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 5055/QĐ- UBND về việc phê duyệt tiếp nhận khoản viện trợ Dự án, trong thời gian qua Dự án đã triển khai thực hiện được một số kết quả đáng kể theo kế hoạch:

Dự án đã triển khai thành lập 3 Ban QLDA cấp xã, các 16 nhóm sinh kế gồm nuôi ong lấy mật, trồng cói không hóa chất, nuôi vịt và trồng rau sạch, 12 tổ quản lý bảo vệ rừng cấp thôn …

Đã tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng quản lý rừng ngập mặn và các mô hình sinh kế trên địa bàn 3 xã Dự án. Đã tổ chức tập huấn kĩ thuật nuôi ong lấy mật cho 43 hộ nuôi Ong tại xã Nga Tân, ,Nga Thuỷ  và 57 hộ nuôi Ong tại xã Đa Lộc huyện Hậu Lộc. Bên cạnh đó, dự án phối hợp với cá địa phương tổ chức tập huấn kỹ thuật cho 50 hộ đăng ký chăn nuôi Vịt tại xã Nga Thuỷ huyện Nga Sơn và xã Đa Lộc huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá.

Đã xây dựng mô hình sản xuất phân vi sinh, phân bón hữu cơ vi sinh tại xã Nga Thủy và Nga Tân với sự tham gia của 150 hộ dân gia đình trồng cói nhằm cải thiện dinh dưỡng cho đất, giảm chi phí sản xuất cây cói.

Thực hành hiện trường cho nhóm nuôi Ong lấy mật tại 3 xã Dự án
Tập huấn hiện trường kỹ thuật làm phân bón hữu cơ vi sinh từ phế phẩm nông nghiệp cho bà con

 

Đã khảo sát và đang xây dựng vườn ươm cây giống cộng đồng tại xã Nga Thủy do nhóm vườn ươm của 2 xã Đa Lộc và Nga Thủy thực hiện. Đã khảo sát thiết kế khu vực trồng rừng năm 2022.

Trong thời gian tới sẽ tiến hành triển khai trồng rừng đa tầng tán, cung cấp con giống ong, vịt phát triển sinh kế cho các hộ dân ở 3 xã Đa Lộc, Hậu Lộc, Nga Thủy và Nga Tân, Nga Sơn.

Với sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của TUSTA và hợp tác của các Sở, ngành và chính quyền địa phương từ cấp tỉnh đến huyện, xã hy vọng Dự án sẽ thực hiện thành công trong thời gian tới và sẽ nhân diện rộng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

 

Nguyễn Viết Nghị

 

 

 

Bài viết liên quan

Phát triển kinh tế và sự bền vững.

Những con số thống kê về lượng rác thải nhựa ở Việt Nam cho thấy sự thật rất đáng lo ngại....

Làm việc cùng Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An

Ngày 20/6/2022 Trung tâm CORENACCA đã có buổi gặp mặt làm việc cùng đại diện Sở Khoa học và Công nghệ...